Бизнесийн мөчлөг гэж юу вэ?
Эдийн засгийн өсөлт үргэлж шулуун шугамаар явдаггүй. Зарим үед үйлдвэрлэл, орлого, ажил эрхлэлт нэмэгдэж, зарим үед буурдаг. Энэхүү өсөлт ба агшилтын давтагдах хөдөлгөөнийг бизнесийн мөчлөг гэж нэрлэдэг.
Бизнесийн мөчлөгийг ерөнхийд нь 4 үе шатанд хувааж ойлгож болно:
🟢 1. Сэргэлт, өсөлт (Expansion)
Үйлдвэрлэл нэмэгдэж, бизнесийн идэвх сэргэн, ажил эрхлэлт болон орлого өсдөг.
🔵 2. Оргил үе (Peak)
Эдийн засгийн идэвх хамгийн өндөр түвшиндээ хүрнэ. Эрэлт өндөр боловч үнийн өсөлт, хэт халалт зэрэг эрсдэл нэмэгдэх боломжтой.
🔴 3. Сааралт, агшилт (Contraction)
Үйлдвэрлэл, хөрөнгө оруулалт, хэрэглээ болон ажил эрхлэлт буурч эхэлнэ. Хэрэв бууралт хүчтэй, тодорхой хугацаанд үргэлжилбэл эдийн засгийн уналт (recession) гэж нэрлэж болно.
🟡 4. Ёроол цэг (Trough)
Эдийн засгийн идэвх хамгийн доод түвшинд хүрээд, цаашид дахин сэргэх суурь бүрддэг.
Яагаад бизнесийн мөчлөг үүсдэг вэ?
Мөчлөгт олон хүчин зүйл нөлөөлдөг. Жишээлбэл:
- хэрэглээ болон хөрөнгө оруулалтын өөрчлөлт
- зээлийн нөхцөл, хүүгийн түвшин
- инфляци
- мөнгө, төсвийн бодлого
- гадаад худалдаа, түүхий эдийн үнэ
- хүлээлт болон бизнесийн итгэл
Тиймээс эдийн засаг өсөлт → оргил → сааралт → ёроол → сэргэлт гэсэн хөдөлгөөнөөр дамжин өөрчлөгдөж байдаг.
Бизнесийн мөчлөгийг эдийн засгийн онолууд хэрхэн тайлбарладаг вэ?
Бизнесийн мөчлөгийн шалтгааныг тайлбарлахдаа эдийн засагчид өөр өөр үзэл баримтлал дэвшүүлсэн.
Кейнсийн онол:
Эдийн засгийн хэлбэлзэлд нийт эрэлт, хэрэглээ, хөрөнгө оруулалт чухал нөлөөтэй гэж үздэг. Эрэлт сулрах үед үйлдвэрлэл, ажил эрхлэлт буурч болох бөгөөд төрийн бодлого мөчлөгийг тогтворжуулах үүрэгтэй гэж үздэг.
Монетарист хандлага:
Мөнгөний нийлүүлэлт болон мөнгөний бодлого эдийн засгийн хэлбэлзэлд чухал нөлөө үзүүлдэг гэж онцолдог.
Шинэ сонгодог онол:
Хүмүүсийн рационал хүлээлт, зах зээлийн тохируулга, бодит шок зэрэг хүчин зүйлсэд анхаардаг. Мэдээлэл болон хүлээлт эдийн засгийн шийдвэрт чухал үүрэгтэй.
Бодит бизнесийн мөчлөгийн онол (RBC):
Мөчлөгийг голчлон бодит эдийн засгийн шок, тухайлбал технологи, бүтээмж зэрэг хүчин зүйлстэй холбон тайлбарладаг.
Шинэ Кейнсийн онол:
Кейнсийн санааг шинэ сонгодог онолын хүлээлтийн ойлголттой нэгтгэн, үнэ ба цалингийн уян бус байдал, зах зээлийн төгс бус байдал, хүлээлт зэрэг хүчин зүйлсийг онцолдог.
Гол санаа
Иймээс бизнесийн мөчлөгийг зөвхөн “эдийн засаг өсөж байна уу, буурч байна уу?” гэж харахаас гадна:
эрэлт + мөнгөний нөхцөл + хүлээлт + бодит шок + зах зээлийн төгс бус байдал
зэрэг олон хүчин зүйлийн харилцан үйлчлэлээр ойлгох хэрэгтэй.
ОНОЛЫН СУДАЛГААНЫ АЖЛУУД
ЭМПИРИК СУДАЛГААНЫ АЖЛУУД
СУУРЬ СУДАЛГААНЫ АЖЛУУД
